Na današnji dan 1938. godine, u Bosanskom Brodu je rođena Ljiljana Molnar-Talajić, bosanskohercegovačka operska diva. Nastupala je u najvećim svjetskim operskim kućama, poput Bečke državne opere, milanske „Scale“, londonskog „Covent Gardena“, njujorškog „Metropolitana“, a njene nastupe pratili su osvrti s naslovima kao što su „Najbolja Aida na svijetu“, „Dijamant večeri“, „Spasiteljica kojoj se klicalo“…
Debitirala je još tokom studija na Muzičkoj akademiji u Sarajevu, 1959., kao Grofica u „Figarovom piru“. Od 1960. do 1975. bila je članica Sarajevske opere, a od 1975. do 1980. prvakinja Opere HNK-a u Zagrebu.
Nagrađena u Tokiju
Vrhunski muzikalna, s naglašenim osjećajem za interpretaciju, ostvarila je veliku kreaciju Cio-Cio-San u operi „Madam Butterfly“ za koju je, 1967. godine, dobila nagradu u Tokiju. Zapažen je bio i njen pedagoški rad od 1980. godine na Zagrebačkoj glazbenoj akademiji, koji je s velikom ljubavlju obavljala do smrti.
Beskompromisna i hrabra operska diva i vrsna profesorica, posljednji verdijanski glas svjetskog formata Ljiljana Molnar-Talajić preminula je 17. septembra 2007. nakon kraće bolesti u Zagrebu.
Umro engleski hemičar i fizičar Robert Bojl, jedan od utemeljitelja moderne hemije
1691. – Umro engleski hemičar i fizičar Robert Bojl (Robert Boyle), jedan od utemeljitelja moderne hemije. Svojim radovima dokazivao je da voda, vatra, zemlja i zrak nisu temeljni elementi sveukupne tvari. Smatrao je da fizikalna svojstva potječu od gibanja atoma, koje je nazvao korpuskulama; istraživao širenje zvuka, hidrostatički paradoks i svojstva plinova. Najpoznatiji je po plinskom zakonu (Boyle-Mariotteov zakon). Bio jedan od osnivača Kraljevskog društva za poboljšanje znanja o prirodi (Royal Society). Izolirao je metilni alkohol i aceton. Glavno djelo: “Skeptični hemičar”.
1819. – Rođen Teodor Fontan (Theodor Fontane), njemački književnik, jedan je od najznačajnih njemačkih romantičara realizma. Bio je sekretar Akademije umjetnosti u Berlinu. Prema uzoru na engleske i škotske balade, pisao je sjetne lirske sastave s motivima iz zavičaja i pruske historije. Iako je tek kao 60-godišnjak počeo pisati romane, remek-djelom i jednim od najslavnijih njemačkih romana svih vremena smatra se njegov “Effi Briest”, koji je, između ostalog, utjecao na “Obitelj Buddenbrook” Tomasa Mana (Thomas Mann).
U Beogradu preminuo Sima Milutinović Sarajlija
1847. – U Beogradu preminuo Sima Milutinović Sarajlija, bosanskohercegovački i srbijanski pjesnik i učitelj. Rođen je 3. avgusta 1791. u Sarajevu. Najbolje i najveće njegovo djelo je epski spjev „Serbijanka“.
1864. – Rođen srbijanski slikar Marko Murat, osnivač Umjetničke zanatske škole u Beogradu, koji je počeo kao realista, ali se kasnije približio impresionistima. Slikarsku akademiju završio je u Minhenu. Snažno je utjecao na stvaranje slikarske “Beogradske škole”. U Narodnom muzeju u Beogradu čuvaju se njegova glavna djela.
1865. – Engleski pisac Radjard Kipling (Rudyard Kipling), dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1907. godine, majstor kratkih priča u kojima su s mnogo efekata isprepleteni humor i užas, rođen je na današnji dan. Njegova proza slika život u Indiji, u kojoj je rođen, s izuzetnim smislom za svijet djece i životinja. Djela: “Knjiga o džungli”, “Hrabri kapetan”, “Kim”, “U bijelom i crnom”, “Priče za djecu”, “Izistinske priče”.
1869. – Rođen kanadski pisac Stiven Batler Likok (Stephen Butler Leacock), autor više od 30 knjiga humorističkih priča, u kojima humor izvire iz komičnog uočavanja društvenih slabosti i nesklada prividnog i stvarnog u ljudskom ponašanju. Djela: “Besmislene novele”, “Vrt ludosti”, “Književni promašaji”, studije o humoru “Humor i čovječanstvo”, “Humor: teorije i tehnika”.
Rođen Antun Motika, hrvatski slikar
1902. – Antun Motika, hrvatski slikar koji je od 1929. do 1940. godine živio i radio u Mostaru kao profesor crtanja, rođen je na današnji dan. Godine 1940., premješten je u Zagreb, gdje je do penzioniranja radio u Školi primijenjene umjetnosti. Dobitnik je više strukovnih i državnih nagrada, a 1975. je postao dopisni član JAZU-a. O Antunu Motiki snimljena su tri dokumentarna filma (autor Borislav Benažić).
1906. – Rođen engleski filmski režiser Kerol Rid (Carol Reed), dobitnik Oskara za svoju filmsku verziju mjuzikla “Oliver!”, 1968. godine. Ostali filmovi: “Zvijezde gledaju s neba”, “Noćni voz za Minhen”, “Prava pobjeda”, “Bjegunac”, “Pali idol”, “Treći čovjek”, “Prognan na ostrva”, “Jare za dvije pare”, “Trapez”, “Ključ”, “Naš čovjek u Havani”, “Agonija i ekstaza”.
1944. – Umro francuski pisac Romen Rolan (Romain Rolland), jedan od najvećih mistika francuske literature u 20. vijeku, često nazivan francuskim Tolstojem i savješću svog vremena. Dobio je Nobelovu nagradu za književnost 1915. godine. Djela: romani “Žan Kristof” (deset knjiga), “Kola Brenjon”, 12 drama zajedničkog naziva “Pozorište revolucije“.
Obješen bivši irački predsjednik Sadam Husein
1947. – Preminuo britansko-američki filozof, fizičar i matematičar Alfred Nort Vajthed (North Whitehead), jedan od najznačajnijih anglosaksonskih mislilaca 20. vijeka. Smatrao je da filozofija ima sudbonosan socijalno-historijski značaj.
1950. – Rođen Bjarne Stravstrup (Stroustrup), danski informatičar i matematičar, poznat kao tvorac programskog jezika C++.
1968. – Umro norveški državnik Trigve Li (Trygve Lie), prvi generalni sekretar UN-a, od 1946. do 1953. godine. Prije Drugog svjetskog rata bio je sekretar Socijalističke partije Norveške i ministar pravosuđa, a poslije njemačke invazije na Norvešku, 1940., šef diplomatije u izbjegličkoj vladi u Londonu.
2006. – Obješen bivši irački predsjednik Sadam Husein (Saddam Hussein), nakon što ga je Specijalni irački sud proglasio krivim za zločine protiv čovječnosti.
