Srpska pravoslavna crkva i vernici obeležavaju dan posvećen Svetom kralju Milutinu, jednom od najmoćnijih vladara iz dinastije Nemanjić i najvećem crkvenom ktitoru u srednjem veku. Ipak, iza oreola svetitelja krije se život ispunjen političkim intrigama, brojnim brakovima i skandalima o kojima se i danas polemiše.
Kralj Milutin je vladao punih 40 godina (stupio na presto 1282. godine nakon što se njegov brat Dragutin odrekao vlasti), a za vreme njegove vladavine Srbija je izrasla u ozbiljnu regionalnu silu. Značajno je proširio teritorije ka jugu, osvojivši delove Makedonije i severne Albanije od Vizantije, dok je sa Bugarima vodio uspešne ratove i trajno prigrabio Braničevo.
Na srpski dvor, koji je dotad bio skroman, uveo je raskošan vizantijski protokol i ceremonije, a u istoriju je ušao i kao neverovatan graditelj – prema predanju, zavetovao se da će sagraditi onoliko crkava koliko godina bude vladao, podigavši ukupno 42 zdanja, ne samo u Srbiji, već i u Solunu, Sofiji, Carigradu, Jerusalimu i na Svetoj Gori. Zbog svega toga, SPC ga je kanonizovala 1324. godine.
Ipak, njegov privatni život bio je sve samo ne monaški.
Ženio se pet puta: Brakovi kao oruđe politike
Kralj Milutin se tokom života ženio čak pet puta, čime je učvršćivao teritorije i sklapao političke saveze, zbog čega ga istoričari često porede sa čuvenim engleskim kraljem Henrijem VIII:
Jelena Nemanjić – jedina Srpkinja među njegovim ženama, čiji je lik oštećen na freskama u manastiru Đurđevi Stupovi.
Ćerka sevastokratora Tesalije Jovana Anđela (ime joj nije sačuvano), koju je ubrzo vratio ocu.
Jelisaveta Arpad – ugarska princeza i sestra kraljice Kataline (Dragutinove žene), čiji je brak sa Milutinom crkva smatrala preljubničkim i nepriznatim jer je prekršila monaški zavet.
Ana Terter – bugarska princeza, sa kojom je proveo nekoliko godina pre nego što je sklopio savez sa Vizantijom.
Simonida Paleolog – najpoznatija i najkontroverznija Milutinova supruga.
Slučaj Simonida: Venčanje sa petogodišnjom devojčicom
Najveću buru u istoriji i šok javnosti izazvao je Milutinov brak sa vizantijskom princezom Simonidom. Kako bi obezbedio mir sa Vizantijom, ostareli srpski kralj je 1299. godine zatražio ruku careve ćerke.
U trenutku sklapanja braka, Simonida je imala samo 5 godina, dok je Milutin imao oko 50. Venčanje je obavio ohridski arhiepiskop u proleće 1299. godine. Svi na dvoru bili su zgroženi razlikom u godinama, a posebno njegova majka, kraljica Jelena Anžujska, koja nije volela Vizantiju.
Prema srednjovekovnim običajima, mlade plemkinje su postajale punoletne sa 12 godina i tada su preuzimale bračne obaveze. Međutim, izvori i legende navode da je Milutin „čekao samo dve godine“ da ispuni bračnu dužnost, što je za tadašnje standarde izazivalo zgražavanje, dok se Simonida kasnije tokom života navodno borila sa trajnim posledicama rane udaje i nemogućnošću da ima decu.
Nakon majčine smrti, nesrećna Simonida je pokušala da pobegne od muža i zamonaši se u Carigradu, ali ju je polubrat primorao da skine monašku rizu i vrati se u Srbiju pod pretnjom novog rata koji je Milutin zapretio da će pokrenuti. Ipak, nakon Milutinove smrti 1321. godine, njena velika želja se konačno ispunila – povukla se u manastir u Carigradu, gde je provela ostatak života kao monahinja.
Autor: D.S.
